W poradnictwie zawodowym i personalnym dla dorosłych kluczowym narzędziem jest doradca z jego wiedzą, kompetencjami i umiejętnościami interpersonalnymi. Metody takie jak testy psychologiczne są jedynie uzupełnieniem warsztatu doradcy. Doradcy stosujący testy powinni znać ogólne zasady ich użycia, które opisuje książka Elżbiety Hornowskiej.

Wśród popularnych testów do badania zainteresowań zawodowych wyróżniają się: Kwestionariusz Zainteresowań Zawodowych, Narzędzie do Badania Kompetencji oraz Wielowymiarowy Kwestionariusz Preferencji WKP. Istnieje także Obrazkowy Test Zawodów Achtnicha oraz Test Talentów, diagnozujący potencjał edukacyjno-zawodowy młodych matek. Choć dostępne są inne testy wspierające proces doradczy, większość z nich wymaga dyplomu psychologii do ich stosowania.

Dla niektórych testów możliwe jest zastosowanie bez tego warunku, oznaczonych gwiazdką. Autorami opracowania są Dorota Bogaczyk, Ariel Murmyło oraz Roman Kardowski.

W tym dziale zostaną wymienione różne narzędzia (metody) stosowane w poradnictwie zawodowym i personalnym dla osób dorosłych. Na wstępie jednak należy zaznaczyć, że najważniejszym narzędziem pracy doradcy zawodowego jest on sam, czyli jego wiedza, kompetencje zawodowe i umiejętności interpersonalne. Różne metody, np. testy psychologiczne i pedagogiczne są jedynie uzupełnieniem warsztatu pracy doradcy i należy wiedzieć, kiedy, jak i w jakim celu je stosować.

Każdy doradca zawodowy, który posługuje się w swojej praktyce testami psychologicznymi lub pedagogicznymi powinien zapoznać się z ogólnymi zasadami stosowania testów. Głównym opracowaniem na ten temat jest książka Elżbiety Hornowskiej: „Standardy dla testów stosowanych w psychologii i pedagogice" (GWP, 2007). Innym bogatym i przystępnym źródłem informacji na temat stosowania testów są Zeszyty Informacyjno-Metodyczne Doradcy Zawodowego nr 6 („Testy i autotesty w poradnictwie zawodowym") oraz nr 37 („Testy w poradnictwie zawodowym").

Najbardziej powszechnie stosowane testy służące do badania zainteresowań zawodowych to:
  • Kwestionariusz Zainteresowań Zawodowych (opracowany na potrzeby doradców pracujących tylko w publicznych służbach zatrudnienia)
  • Narzędzie do Badania Kompetencji (opracowany na potrzeby doradców pracujących tylko w publicznych służbach zatrudnienia)
  • Wielowymiarowy Kwestionariusz Preferencji WKP
  • Obrazkowy Test Zawodów Achtnicha
  • Test Talentów - diagnoza potencjału edukacyjno-zawodowego młodych matek.
Dostępne są również inne testy, które mogą stanowić pomoc w lepszym poznaniu odbiorcy usług doradczych. Jednak do stosowania większości z nich, zgodnie ze standardami wymagany jest dyplom studiów psychologicznych. Gwiazdką oznaczone są te testy, które nie są obwarowane tym warunkiem.

opracowanie: Dorota Bogaczyk, Ariel Murmyło, Roman Kardowski (WUP)