Instytucje rynku pracy - Wojewódzki Urząd Pracy w Zielonej Górze

Jak bezpiecznie korzystać z usług agencji zatrudnienia w Polsce?

Poszukując pracy w Polsce należy zachować szczególną ostrożność przy korzystaniu z usług pośredników oferujących zatrudnienie (dotyczy to zwłaszcza cudzoziemców, którzy mogą być bardziej narażeni na nieuczciwe praktyki związane z rekrutacją, zatrudnieniem lub legalizacją pobytu i pracy).

Należy sprawdzić, czy agencja działa legalnie

Agencje zatrudnienia świadczące usługi pośrednictwa pracy oraz pracy tymczasowej prowadzą działalność regulowaną. Oznacza to, że mogą działać wyłącznie po uzyskaniu wpisu do Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia (KRAZ), prowadzonego przez marszałków województw.

Legalnie działająca agencja musi spełniać szereg wymogów określonych w przepisach prawa, podlegających kontroli marszałków województw oraz Państwowej Inspekcji Pracy. W szczególności:

• posiadać ważny wpis do rejestru agencji zatrudnienia,
• nie posiadać zaległości wobec Skarbu Państwa i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
• dawać rękojmię prawidłowego prowadzenia działalności,
• nie może być prowadzona przez osoby skazane za określone przestępstwa lub wykroczenia związane m.in. z naruszeniem praw osób wykonujących pracę zarobkową.

Przed skorzystaniem z usług pośrednika należy sprawdzić, czy znajduje się on w rejestrze KRAZ:

https://stor.praca.gov.pl/portal/kraz

Brak wpisu do rejestru powinien być sygnałem ostrzegawczym. Korzystanie z usług podmiotu nieposiadającego wpisu może wiązać się z ryzykiem oszustwa, utraty pieniędzy lub podjęcia nielegalnej pracy!

Jakie obowiązki ma agencja zatrudnienia?

Legalnie działająca agencja zatrudnienia:

1. Nie może pobierać opłat za znalezienie pracy.
   Dopuszczalne jest jedynie pobieranie zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów związanych m.in. z:
   • przejazdem do miejsca pracy i powrotem,
   • uzyskaniem wizy, 
   • badaniami lekarskimi,
   • tłumaczeniem dokumentów
2. Nie może stosować dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, narodowość, pochodzenie etniczne, religię, niepełnosprawność czy inne cechy chronione prawem.
3. Musi przekazać pełne informacje o warunkach zatrudnienia, w szczególności dotyczące:
   • stanowiska pracy,
   • miejsca wykonywania pracy,
   • wysokości wynagrodzenia,
   • przewidywanego czasu pracy,
   • rodzaju umowy,
   • warunków zakwaterowania, jeżeli jest ono zapewniane.
4. Ma obowiązek zawrzeć odpowiednie umowy i przekazać niezbędne informacje na piśmie przed rozpoczęciem pracy.
5. Przed skierowaniem do pracy za granicą lub pracy tymczasowej poza Polską musi poinformować na piśmie o wszystkich kosztach, opłatach i należnościach związanych z podjęciem pracy.
6. Musi informować cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o zasadach legalnego wjazdu, pobytu i wykonywania pracy w Polsce.

Należy uważać na najczęstsze sygnały ostrzegawcze i zrezygnować ze współpracy z pośrednikiem, który:

• żąda opłat za znalezienie pracy,
• obiecuje pracę bez formalności lub bez wymaganych dokumentów,
• nie chce przedstawić umowy przed wyjazdem lub rozpoczęciem pracy,
• odmawia podania numeru wpisu do KRAZ,
• proponuje podpisanie dokumentów, których treść nie jest zrozumiała,
• nie podaje danych pracodawcy lub miejsca wykonywania pracy,
• wymaga przekazania paszportu lub innych dokumentów tożsamości,
• proponuje wykonywanie „bezpłatnego okresu próbnego” lub „testów” polegających na faktycznym świadczeniu pracy.

Szczególna ochrona cudzoziemców

Agencja zatrudnienia, która chce kierować do pracy cudzoziemców wymagających zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy,

musi posiadać odpowiednie 2 letnie doświadczenie i może prowadzić legalnie taką działalność dopiero po uzyskaniu wpisu w KRAZ.

Cudzoziemiec powinien zawsze upewnić się, że:

• posiada pisemną umowę,
• zna nazwę rzeczywistego pracodawcy,
• otrzymał informację o wynagrodzeniu i czasie pracy,
• posiada dokument uprawniający do wykonywania pracy,
• otrzymuje wynagrodzenie na ustalonych warunkach.

Należy natychmiast szukać pomocy, jeżeli:

• pracodawca lub pośrednik zatrzymał paszport albo kartę pobytu,
• nie otrzymuje się wynagrodzenia,
• jest się zmuszanym do pracy pod groźbą kary, przemocy lub utraty dokumentów,
• nie można swobodnie zmienić miejsca pracy lub zakwaterowania,
• pośrednik ukrywa informacje o warunkach zatrudnienia,
• warunki pracy po przyjeździe różnią się od tych obiecanych podczas rekrutacji,
• jest się zmuszanym do spłacania nieuzasadnionych opłat lub „długu” wobec pośrednika.

Takie sytuacje mogą świadczyć nie tylko o naruszeniu prawa pracy, lecz także o wyzysku pracowniczym lub handlu ludźmi.

Gdzie szukać pomocy?

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub problemów związanych z zatrudnieniem należy skontaktować się z:

• Państwową Inspekcją Pracy (PIP)
  • porady z zakresu prawa pracy udzielane są przez Główny Inspektorat Pracy pod numerami telefonu:
    801 002 006 - dla osób dzwoniących z telefonów stacjonarnych
    459 599 000 - dla osób dzwoniących z telefonów komórkowych od poniedziałku do piątku w godz. od 9.00 do 15.00.
  • porady z zakresu legalności zatrudniania obywateli polskich i cudzoziemców udzielane są w poniedziałki i czwartki w godzinach od 9:00 do 15:00 pod numerem telefonu 22 266 79 78),
• Strażą Graniczną
  +48 22 500 43 76 (od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:15 do 15:15) lub drogą elektroniczną zdsc2.kg@strazgraniczna.pl.
• Policją - tel. 112 lub 997,
• wojewódzkim lub powiatowym urzędem pracy - https://psz.praca.gov.pl/wybor-urzedu,
• organizacjami wspierającymi ofiary handlu ludźmi i wyzysku pracowniczego (m.in. La Strada +48 22 628 99 99).

Legalna agencja zatrudnienia działa transparentnie, informuje o wszystkich warunkach pracy, nie ukrywa kosztów, nie pobiera niedozwolonych opłat i nigdy nie wymaga oddania paszportu lub innych dokumentów tożsamości. Jeśli oferta wydaje się zbyt atrakcyjna lub pośrednik unika przekazywania informacji, warto zachować szczególną ostrożność i zweryfikować go przed podjęciem pracy.

Lista organizacji, które zajmują się tematem przeciwdziałania handlowi ludźmi:

Stowarzyszenie POMOC – organizacja z Katowic, głównie w kontekście wyzysku seksualnego, wsparcie kobiet i dziewcząt, obecny partner La Strady
https://www.po-moc.pl/pl

Fundacja Dialog – organizacja z Białegostoku, wspólnie z La Stradą prowadzą Krajowe Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnego dla Ofiar Handlu Ludźmi (KCIK)
https://fundacjadialog.pl/integracja-spoleczna/krajowe-centrum-interwencyjno-konsultacyjnego-dla-ofiar-handlu-ludzmi/

NOMADA - Stowarzyszenie na Rzecz Integracji Społeczeństwa Wielokulturowego – oferują całościowe wsparcie ofiarom handlu ludźmi, koncentrują się na pracy przymusowej, obecnie głównie na Dolnym Śląsku, współpracują z Komisją Pracowników i Pracownic z Ameryki Łacińskiej przy Inicjatywie Pracowniczej
https://nomada.info.pl/dzialania/prawa-pracownicze

Fundacja Czas Wolności - głównie w zakresie wsparcia kobiet i przymusowej pracy seksualnej
https://czaswolnosci.pl/o-nas/

Centrum Praw Kobiet – jw.
https://cpk.org.pl/

Fundacja Feminoteka – jw.
https://feminoteka.pl/

Fundacja Itaka – działania z zakresu zaginięć, wymuszonych zaginięć i handlu ludźmi
https://itaka.org.pl/

KIND - Kids in Need of Defense – głównie w zakresie wsparcia dzieci
https://supportkind.org/europe/poland/

A21 – organizacja międzynarodowa z doświadczeniem pracy w Polsce w latach 2022-2024, nie jest jasne, czy kontynuuje działania w Polsce
https://www.a21.org/content/human-trafficking/